Odzysk i recykling

Recykling naszych opakowań jest zagadnieniem ważnym zarówno dla nas, jak i dla klientów i konsumentów. Naszym celem jest ciągłe zwiększanie stopnia recyklingu w skali globalnej. W każdym niemal kraju, w którym działamy, podejmujemy szereg inicjatyw. Od 2002 r. notujemy znaczący wzrost skali recyklingu w państwach, gdzie selektywna zbiórka i recykling dopiero raczkują, natomiast tam, gdzie zarówno recykling, jak system selektywnej zbiórki są już rozwinięte, stopień recyklingu jest bardziej stabilny.
 Wspieramy działania zwiększające dostęp do recyklingu opakowań kartonowych i współpracujemy z lokalnymi społecznościami, przedstawicielami branży i władz. Współpracujemy też z zakładami papierniczymi, udostępniając naszą wiedzę techniczną podczas prób sprawdzających użyteczność opakowań dla danego zakładu. Od 2002 r. przeprowadzanych jest co roku średnio 40 takich prób.
Globalny recykling używanych kartonów Tetra Pak® wzrósł tylko w 2012 roku o 10% – z 528 kiloton do 581 kiloton, co stanowi 22,9% łącznej ilości zużytych kartonów. Ok. 3,6 miliarda więcej kartonów Tetra Pak zostało poddanych recyklingowi w 2012 roku w porównaniu do roku 2011.
Najwyższy stopień recyklingu odnotowuje się w Luksemburgu i Belgii (ponad 80%) oraz w Niemczech (ponad 70%), natomiast Chiny, Rosja i Arabia Saudyjska, zaczynające niemal od zera, w ciągu trzech lat podwoiły niemal recykling opakowań kartonowych. Tetra Pak inwestuje dziesiątki milionów euro w budowanie świadomości konsumenckiej i współpracę z lokalnymi samorządami na całym świecie w celu zwiększenia stopnia recyklingu.
Oczywiście nie byłoby to możliwe bez naszych municypalnych i branżowych partnerów. A to oznacza, że odpowiednie systemy zbiórki, sortowania i przetwarzania zużytych opakowań kartonowych dopasowane są do lokalnych potrzeb. Na przykład jesteśmy członkiem ACE (the Alliance for Beverage Cartons and the Environment) w Europie, CEMPRE (the Business Commitment for Recycling) w Argentynie i Brazylii, oraz TIPMSE (Thailand Institute of Packaging and Recycling Management for Sustainable Environment). Przyłączamy się też do inicjatyw rządowych, np. Clean Up World in Arabia czy CEC (Circular Economy Committee) w ChRLD, oraz podejmowanych przez organizacje pozarządowe (NGO).

Fundacja ProKarton

Fundacja ProKarton powstała w odpowiedzi na nowe wyzwania stojące przed segmentem kartonowych opakowań do płynnej żywności. Została ona założona przez producentów kartonów do mleka i soków, firmy Elopak, SIG Combibloc oraz Tetra Pak. Jej celem jest promocja kartonów do płynnej żywności, jako nowoczesnych i przyjaznych środowisku opakowań. Fundacja zajmuje się również wspomaganiem szeroko rozumianej edukacji ekologicznej, w tym w szczególności w zakresie zagospodarowywania pokonsumpcyjnych opadów opakowaniowych po kartonach do mleka i soków.
Do najciekawszych inicjatyw wspieranych przez Fundację ProKarton należy prowadzona od 2009 roku akcja „Zamień odpady na kulturalne wypady”. Jej celem jest zachęcanie lokalnych społeczności do selektywnej zbiórki odpadów. W zamian za dostarczone odpady osoby uczestniczące w akcji otrzymują bilety na imprezy kulturalne (spektakle teatralne, koncerty itp.). Inne przedsięwzięcia o charakterze edukacyjno-ekologicznym, w które zaangażowana jest Fundacja ProKarton, to m.in. program „1, 2, 3… kartoniki zbieraj Ty”, Święto Recyklingu organizowane w Żywcu, Wschowie oraz na Podlasiu, czy współpraca z Akademią Sztuk Pięknych w Krakowie w formie warsztatów projektowania 2D pod hasłem „Projekt elementów kampanii społecznej nakłaniającej do segregacji odpadów”.
W ramach działalności Fundacji ProKarton, 19 marca 2013 roku ruszyła kampania „Karton, naturalnie!”. Jej celem jest promowanie kartonów do płynnej żywności oraz uświadomienie Polakom, że są to jedne z najnowocześniejszych opakowań, które można stosować do pakowania wielu produktów spożywczych. Kartony zapewniają najwyższe bezpieczeństwo żywności, są bardzo wygodne w użyciu oraz przyjazne środowisku, co dla konsumentów ma coraz większe znaczenie. Badania przeprowadzone przez TNS na zlecenie Fundacji ProKarton pokazują, że Polacy są świadomi wyżej wymienionych właściwości kartonów, a co więcej, 95% konsumentów kupuje towary zapakowane w kartoniki. Oznacza to, że po ponad 20 latach obecności na polskim rynku kartony to opakowania powszechnie używane, które na dobre zadomowiły się na polskim rynku.

Często zadawane pytania

1. Co to jest opakowanie?

Opakowanie jest produktem naturalnym lub wytworzonym przez człowieka w celu ochrony towaru w nim zawartego. Opakowanie ułatwia dystrybucję i przechowywanie oraz często dostarcza również informację marketingową o właściwościach produktu, marce i producencie.

2. Z czego składa się opakowanie kartonowe do żywności?

Opakowanie kartonowe Tetra Pak do żywności składa się w przeważającej części z papieru oraz z cienkich warstw polietylenu i folii aluminiowej. Papier wytwarzany jest z celulozy, która jest surowcem odnawialnym pochodzenia roślinnego. Polietylen jest doskonałą barierą chroniącą produkt przed wilgocią i mikroorganizmami. Cieńsza od ludzkiego włosa warstwa folii aluminiowej chroni produkt przed szkodliwym działaniem światła i tlenu, pozwalając jednocześnie na przechowywanie produktów bez konieczności magazynowania w warunkach chłodniczych.

3. Jaki wpływ na środowisko mają opakowania Tetra Pak?

Uwzględniając cały cykl życia opakowań Tetra Pak, właściwe jest określenie tego typu opakowań mianem przyjaznych dla środowiska. Tetra Pak, działając zgodnie z normami ISO 14001, od samego początku cyklu technologicznego dba o to, aby procesy produkcyjne materiału opakowaniowego wywierały jak najmniejszy wpływ na środowisko. Wszystkie zakłady produkujące materiał opakowaniowy Tetra Pak posiadają certyfikat ISO 14001.
Lekkość, niewielkie wymiary i wytrzymałość opakowań Tetra Pak oznaczają, iż duże ilości produktów w kartonikach mogą być przewożone bez nadmiernego obciążania środowiska. Np. w przypadku transportu mleka w opakowaniach kartonowych Tetra Brik® Aseptic mleko stanowi aż 95% masy ładunku, a opakowanie jedynie 5%. W przypadku butelek szklanych, mleko stanowi ok. 60% transportowanej masy, a samo opakowanie – 40%. Dla przykładu: skorupka jajka stanowi 10% wagi całego jajka.
Z podliczenia efektywnego kosztu transportu wynika, że przewiezienie płynu w innych opakowaniach niż kartoniki wymaga zaangażowania znacznie większej mocy przewozowej.
Dodatkowo zużyte kartony podlegają powtórnemu przetworzeniu w procesie recyklingu. Z zawartego w nich papieru odzyskuje się wysokiej jakości celulozę pierwotną o długich włóknach, która znajduje zastosowanie przy produkcji papieru lub innych wyrobów papierniczych. Zużyte kartony przetwarzane są także na płyty TErO wykorzystywane w przemyśle meblarskim i budowlanym.

4. Co zrobić ze zużytym kartonem?

Od 1 lipca 2013 roku zużyte opakowania kartonowe do mleka i soków zbiera się na dwa sposoby, wykorzystując:
• pojemniki w kolorze żółtym oznakowane napisem „Plastik, Metale"
• pojemniki na surowce wtórne
Należy sprawdzić, jak w danym mieście/gminie prowadzona jest selektywna zbiórka odpadów opakowaniowych, w tym kartonów po mleku i sokach. Zużyty karton należy zgnieść i wrzucić do przeznaczonego na ten cel pojemnika.

5. Co się dzieje z kartonem po wyrzuceniu go do pojemnika do selektywnej zbiórki?

Zgromadzone w pojemnikach odpady opakowaniowe są przewożone do sortowni, gdzie w procesach mechanicznych i ręcznych kartony zostają oddzielone od reszty opakowań. Następnie posegregowane kartony są prasowane w duże bele i w takiej formie przekazywane do recyklera, gdzie podlegają przetworzeniu.

6. Czy kartony do żywności można poddać recyklingowi?

Kartony do żywności można poddać recyklingowi. Najbardziej popularną i uzasadnioną ekonomicznie metodą recyklingu jest odzysk celulozy w papierni. Recykling kartonów do żywności jest prowadzony w podobny sposób i na tych samych urządzeniach, na jakich recyklingowi podlega makulatura. Zużyte kartony przetwarzane są także na płyty TErO wykorzystywane w przemyśle meblarskim i budowlanym.

7. Czy to prawda, że kartonów nie można całkowicie poddać recyklingowi?

Kartony w całości poddawane są recyklingowi. Kartonowy materiał opakowaniowy składa się w przybliżeniu w 75% z papieru, 20% polietylenu i 5% z folii aluminiowej. Podczas procesu rozwłókniania z papieru odzyskiwana jest celuloza. Folia aluminiowa i polietylen mogą podlegać dalszemu przetwarzaniu – w połączeniu z innymi plastikami są wykorzystywane do produkcji m.in. mebli ogrodowych, pojemników na odpady, kwietników dekoracyjnych czy uchwytów do narzędzi domowych, bądź też można je wykorzystać do produkcji płyt TErO. Obecnie, w warunkach szybko rosnących cen surowców opłacalne staje się osobne odzyskiwanie zarówno polietylenu jak i aluminium.

8. Jak wygląda recykling kartonów do żywności?

Budowa opakowań kartonowych pozwala na ich recykling podczas procesu rozwłókniania w hydropulperze w papierni. Po wstępnym sortowaniu opakowania kartonowe wrzucane są do hydropulpera, gdzie zalewane są wodą o temperaturze otoczenia i mieszane przez ok. 20 minut w celu rozwłóknienia kartonu. W ten sposób odzyskuje się wysokiej jakości celulozę pierwotną o długich włóknach, która stanowi cenny surowiec do produkcji papieru np. tektury falistej. W Polsce recykling kartonów do żywności prowadzą papiernie Mondi Świecie S.A., TOP S.A. oraz Fabryka Papieru i Tektury „Beskidy" S.A.

9. Co powstaje w wyniku powtórnego przetworzenia kartonów do żywności?

W Polsce ze zużytych kartonów produkuje się papier i tekturę o różnej gramaturze, oraz tekturę falistą.
Inną technologią recyklingową niż rozwłóknianie kartoników w papierni jest  produkcja wodoodpornych płyt TErO. Polega ona na rozdrobnieniu zużytych kartonów, podgrzaniu i sprasowaniu. Topiąc się polietylen zawarty w opakowaniu wiąże, wypełnia i uszczelnia strukturę płyty.
W Polsce takie płyty, wykorzystywane np. w budownictwie, produkuje PMP RECYKL Sp. z o.o. z Ćmielowa.
Odpad PE/Al (polietylen/aluminium) powstały w procesie odzyskiwania celulozy w papierni jest wykorzystywany do produkcji tzw. „plastikowego drewna” (plastic lumber), z którego powstają np. meble ogrodowe, uchwyty do narzędzi, ogrodzenia i inne.

10. Czy w Polsce zbierane są kartony żywności? Kto się tym zajmuje?

W Polsce zbiera się zużyte kartony do żywności. Stało się to możliwe dzięki Dobrowolnemu Porozumieniu REKARTON, które jest pierwszym w Polsce porozumieniem samorządu gospodarczego, reprezentującym grupę przedsiębiorców wprowadzających m.in. produkty w opakowaniach wielomateriałowych, w zakresie utworzenia i utrzymania systemu zbierania, transportu oraz odzysku, w tym recyklingu odpadów opakowaniowych powstałych z opakowań wielomateriałowych. Porozumienie zostało zawarte 11 lutego 2014 r. pomiędzy Krajową Izbą Gospodarczą Przemysłu Spożywczego i Opakowań a Urzędem Marszałkowskim województwa mazowieckiego. Porozumienie jest kontynuacją i rozszerzeniem działalności Programu REKARTON, czyli nowatorskiej inicjatywy przemysłu sokowego, mleczarskiego i opakowaniowego aktywnie wspierającej zbieranie i recykling zużytych kartoników po mleku i sokach w Polsce w latach 2007-2013.

Dzięki temu do chwili obecnej recyklingowi poddano 42 tys. ton tego typu odpadów opakowaniowych. Partnerem strategicznym w zakresie recyklingu kartonowych odpadów opakowaniowych jest światowy lider papierniczy firma MONDI Świecie S.A., a także TOP S.A. oraz Fabryka Papieru i Tektury „Beskidy" S.A. W zbiórce kartoników po mleku biorą również udział niektóre szkoły, które chcą w ten sposób prowadzić edukacje ekologiczną wśród dzieci i młodzieży.

11. Które opakowania (tzn. szkło, PET, aluminium, karton) są bardziej przyjazne dla środowiska, oceniając od momentu produkcji do ponownego przetworzenia?

Biorąc pod uwagę fakt, iż odpady opakowaniowe poddawane recyklingowi nie zalegają na wysypiskach oddziałując na środowisko, można powiedzieć, że wszystkie opakowania przetworzone w procesie recyklingu nie obciążają nadmiernie środowiska naturalnego
Wszystkie opakowania dopuszczone do obrotu w Polsce spełniają normy wymagane prawem. Do tej pory w Polsce nie przeprowadzono żadnych wiarygodnych badań porównawczych, które wykazywałyby wpływ poszczególnych typów opakowań na środowisko. Tego typu badania przeprowadzane w innych krajach europejskich, (np. w 2006 r. w Niemczech  wykonane na zlecenie Branżowego Związku Opakowań do Płynnej Żywności – FKN czy w Czechach podobne badania wykonane na zlecenie tamtejszego Ministerstwa Środowiska we wrześniu 2009) wykazywały, że kartony do żywności można uznać za jedne z bardziej przyjaznych dla środowiska typów opakowań. Oceniono je na równi ze szklanymi opakowaniami zwrotnymi, jeśli chodzi o wpływ całego ich cyklu życia na środowisko.
Wspomniane badania dotyczyły jednakże tylko obszaru krajów badanych i ich systemów  zarządzania odpadami (w tym skali selektywnej zbiórki i poziomu recyklingu), wobec czego ich wyniki nie powinny być automatycznie przenoszone na polski grunt.
Reasumując, każde opakowanie, które zostanie przetworzone w procesie recyklingu obciąża środowisko w ograniczonym zakresie. Im większa ilość odpadów opakowaniowych zbierana jest w systemie selektywnej zbiórki i poddawana recyklingowi, tym sprawniej i wydajniej działa cały system, odciążając środowisko naturalne. Dlatego tak ważne jest upowszechnianie wśród konsumentów idei selektywnej zbiórki wszystkich rodzajów opakowań.

12. Jakie konkretne działania podejmuje firma Tetra Pak w celu ograniczenia wpływu swoich produktów na środowisko?

Producentom opakowań stawia się coraz wyższe wymagania w zakresie opracowywania nowych, bardziej przyjaznych dla środowiska opakowań. Konsument ma prawo wyboru konkretnego typu opakowania, kierując się wygodą, ceną, marką i przyzwyczajeniami, ale także oceną „ekologiczności” danego opakowania.
Mając na względzie wszystkie powyższe elementy, firma Tetra Pak konsekwentnie pracuje nad uzyskaniem coraz bardziej przyjaznego środowisku profilu swoich opakowań. Zmierza to w kierunku opakowania dającego gwarancję najlepszej ochrony zapakowanej w nie żywności oraz, z uwagi na swoje atrybuty ekologiczne, minimalizującego wpływ na środowisko naturalne. W 2014 roku firma jako pierwsza na świecie wprowadziła na rynek opakowanie wytworzone w 100% z surowców odnawialnych pochodzenia roślinnego. Opakowanie Tetra Rex® składa się polietylenu o wysokiej gęstości (HDPE) oraz niskiej gęstości (LDPE) wyprodukowanego z trzciny cukrowej oraz papieru pochodzącego z odpowiedzialnie zarządzanych lasów certyfikowanych przez FSC®.
W 2011 roku Tetra Pak wraz z wiodącymi producentami materiału opakowaniowego do mleka i soków założyła Fundację ProKarton, której zadaniem jest promowanie kartonów do płynnej żywności.
W ramach projektu „Climate Savers” prowadzonego przez WWF firma Tetra Pak zobowiązała się ograniczyć emisję CO2 w swoich zakładach produkcyjnych na całym świecie o 10% do roku 2010 (w stosunku do poziomu emisji z roku 2005) co odpowiada ok. 40 000 ton. Cel ten został nie tylko zrealizowany, ale wręcz przekroczony - do końca 2010 Tetra Pak zredukował emisję CO2 o 12,9% przy wzroście produkcji o 23% w okresie 2005-2010. Do roku 2020 zakładamy utrzymanie emisji CO2 na poziomie z 2010 roku przy jednoczesnym wzroście produkcji na poziomie 5% rocznie.
W wyniku usprawnień konstrukcyjnych również nasze urządzenia pakujące i  przetwórcze zużywają o wiele mniej energii, wody i środków czyszczących, mimo że istotnie zwiększa się ich wydajność. Na przykład: zastosowanie urządzenia procesowego Tetra Therm Aseptic Drink pozwala użytkownikom na redukcję zużycia wody do 80%, energii elektrycznej do 30%  i ograniczenie strat produktu o 30%.  Jeżeli chodzi o maszyny pakujące, to na przykład wdrożenie rozwiązania Tetra Pak iLine pozwala zaoszczędzić o 10% więcej wody w stosunku do wcześniejszych rozwiązań.

13. Tetra Pak informuje, że kartony do żywności powstają na bazie materiałów odnawialnych. Co macie na myśli?

Papier, którego używamy do produkcji naszych opakowań jest produkowany z drewna pochodzącego z certyfikowanych lasów, które są stale odnawiane. Celuloza w naszych opakowaniach pochodzi z “właściwie zarządzanych lasów”, czyli takich, w których wycinane drzewa są zastępowane nowymi nasadzeniami, pozyskiwanie drewna jest kontrolowane, a także zachowana jest różnorodność gatunków. Pod ochroną znajdują się lasy pierwotne oraz prawa zwyczajowe. Gwarancją tego są certyfikaty FSC® (Forest Stewardship Council®). 
Celem Tetra Pak jest objęcie certyfikacją FSC® 100% papieru używanego do produkcji opakowań.
Wprowadziliśmy także w naszych produktach polietylen pozyskiwany z trzciny cukrowej. Wytwarzana jest z niego folia polietylenowa powlekająca warstwę papieru (LDPE) oraz zakrętki (HDPE). W 2013 roku sprzedanych zostało na świecie 1,1 mld takich zakrętek.

14. Tetra Pak twierdzi, że włókno celulozowe używane do produkcji opakowań, pochodzi ze źródeł legalnych i zgodnych z pro-ekologiczną polityką. Czy opieracie się tylko na informacjach pozyskanych od waszych dostawców? Czy sprawdzacie skąd wasi dostawcy czerpią surowce?

Wymagamy potwierdzonych dowodami raportów od naszych dostawców stwierdzających, że kontrolują źródła surowców i nie pozyskują ich ze źródeł nie akceptowanych przez Tetra Pak. Niektórzy nasi dostawcy przeprowadzają regularny audyt swoich źródeł dostaw. Tetra Pak opracował system ewaluacji i audytu, którym regularnie sprawdzamy naszych dostawców. 100% papieru pozyskiwanego dla naszych celów objęte jest kontrolą pochodzenia produktu (ang. CoC, chain-of-custody). Kontrola pochodzenia produktu odnosi się do całości procesu, w trakcie którego drewno jest przetwarzane, począwszy od drzewa rosnącego w lesie po produkt finalny w sklepie lub hurtowni; na przykład od lasu po tartak lub zakład papierniczy. Ponadto celem Tetra Pak jest objęcie certyfikacją FSC® (Forest Stewardship Council™) 100% papieru używanego do produkcji opakowań – obecnie certyfikowanych jest 41% opakowań. Powszechnie uważa się, że FSC stosuje najbardziej rygorystyczny system certyfikacji.

15. Czy w lasach, z których Tetra Pak pozyskuje celulozę więcej drzew się sadzi czy wycina?

Są różne sposoby odbudowy lasów. Sadzenie nowych drzew jest jednym ze sposobów. Innym sposobem jest pozwolenie na naturalne odrodzenie lasu w miejscu, gdzie został wycięty.
Stosuje się także wycinki pielęgnacyjne – wycina się słabsze drzewa, aby pozostałe rozwijały się zdrowiej. Dzięki temu jednocześnie pozyskuje się surowiec i pozwala na lepszy rozwój obszarów leśnych.
W lasach skandynawskich, skąd pochodzi większość surowca dla produkcji materiału opakowaniowego Tetra Pak nigdy wcześniej w historii nie rosło tyle drzew, co w chwili obecnej.

16. Wiele doniesień prasowych sugeruje, że w państwach takich jak Indonezja czy Brazylia, pozyskuje się drewno w sposób nielegalny. Czy Tetra Pak pozyskuje surowce z takich państw?

Faktycznie istnieje wiele przykładów nielegalnego pozyskiwania drewna. Przyjęty przez nas kodeks postępowania w biznesie mówi wyraźnie: nie akceptujemy drewna pozyskiwanego w sposób nielegalny. Wymagamy od naszych dostawców, że będą respektowali te zasady. Pozyskujemy drewno z południowych regionów Brazylii, ale nasz lokalny dostawca jest certyfikowany w systemie FSC®.