17-06-2020
Η μεγάλη πρόκληση: ο κλάδος χυμών, νέκταρ και μη ανθρακούχων ποτών έρχεται αντιμέτωπος με έναν συνεχώς μεταβαλλόμενο κόσμο
Ήδη αντιμέτωποι με μειωμένη ζήτηση των καταναλωτών σε βασικές αγορές, λόγω της τάσης για πιο υγιεινές επιλογές, πολλοί παραγωγοί χυμών, νέκταρ και μη ανθρακούχων ποτών βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι και με τη μείωση των διαθέσιμων υδάτινων πόρων και τις κλιματικές αλλαγές. Εξετάζουμε τις τάσεις, τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που αφορούν την υγεία, τη βιωσιμότητα, το περιβάλλον και τη ζήτηση των καταναλωτών, οι οποίες διαμορφώνουν σήμερα τον κλάδο των ροφημάτων.
«Ο χυμός φρούτων είναι εξίσου επιβλαβής με τα αναψυκτικά». «Η μείωση της κατανάλωσης ενός ποτηριού χυμού την ημέρα μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη». «Οι χυμοί φρούτων συνδέονται με τον καρκίνο». Αρνητικοί τίτλοι έχουν πλήξει τους παραγωγούς χυμών και νέκταρ σχεδόν κάθε εβδομάδα κατά την τελευταία δεκαετία — και οι καταναλωτές το έχουν προσέξει.
Παρότι η κατανάλωση χυμού στην Κίνα αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται κατά περισσότερο από 4% βραχυπρόθεσμα1, στοιχεία που δημοσιεύθηκαν το καλοκαίρι του 2019 από το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ έδειξαν ότι ο μέσος Αμερικανός καταναλώνει περίπου τη μισή ποσότητα χυμού σε σχέση με την περίοδο κατά την οποία ο κλάδος έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο κατανάλωσης στις ΗΠΑ, στα τέλη της δεκαετίας του 19902 . Η κατανάλωση χυμού στη Δυτική Ευρώπη παραμένει επίσης στάσιμη, σημειώνοντας αύξηση μόλις περίπου 1% το 20193.
Είναι μεγάλο πρόβλημα. «Η κατανάλωση παρουσιάζει πτωτική τάση εδώ και δέκα χρόνια στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, πιθανότατα λόγω του ζητήματος της ζάχαρης. Πώς μπορεί, λοιπόν, ο κλάδος να αντιμετωπίσει αυτή την πρόκληση;» ρωτά ο John Collins, Executive Director της International Fruit & Vegetable Juice Association».
Σύμφωνα με τον Nicholas Hodac, Director General της UNESDA , η οποία εκπροσωπεί τον κλάδο στην Ευρώπη, ο κλάδος των ανθρακούχων και μη ανθρακούχων ποτών αντιμετωπίζει το ίδιο πρόβλημα εδώ και δεκαετίες. «Δεν είναι κάτι που ξεκίνησε μόλις πριν από λίγα χρόνια· θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι η μείωση της ζάχαρης χρονολογείται ήδη από τη δεκαετία του 1970», λέει.
Παράλληλα, οι παραγωγοί ποτών δέχονται πιέσεις λόγω της κλιματικής αλλαγής, η οποία επηρεάζει τους καλλιεργητές φρούτων και δημιουργεί νέες απαιτήσεις από τον κλάδο για μεγαλύτερη βιωσιμότητα όσον αφορά την προμήθεια πρώτων υλών, την κατανάλωση ενέργειας και νερού στην παραγωγή, τη συσκευασία και τη μεταφορά.
Ανάπτυξη μέσω καινοτομίας
Ο Gaurav Dutt, Global Business Insights and Analytics Manager στην Tetra Pak, πιστεύει ότι οι παραγωγοί χυμών βρίσκονται ήδη στον δρόμο προς την εύρεση λύσης στο πρόβλημα της ανάπτυξης. «Τα επόμενα τρία χρόνια, προβλέπουμε συνολική ανάπτυξη, με σύνθετο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης, ας πούμε, μεταξύ 1% και 2% παγκοσμίως», προβλέπει.
Οι αγορές της Ασίας και της Νοτιοανατολικής Ασίας, όπου η κατανάλωση δεν παρουσίασε ποτέ πτώση, θα συνεχίσουν να αναπτύσσονται. Εν τω μεταξύ, η ανάπτυξη θα επιστρέψει σε ορισμένες περιοχές της Ευρώπης και της Αμερικής, καθώς ο κλάδος λανσάρει καινοτόμα προϊόντα.
«Οι παραγωγοί αντέδρασαν άμεσα», εξηγεί ο Dutt. «Κατάλαβαν ότι έπρεπε να αναπτύξουν λύσεις για να ανταποκριθούν σε αυτή την τάση και αυτό που κάνουν είναι να στρέφονται προς αυτό που αποκαλούμε χυμούς προστιθέμενης αξίας».
Σε αυτά περιλαμβάνονται χυμοί εμπλουτισμένοι με τα λεγόμενα «super fruits», χυμοί σε συνδυασμό με δημητριακά ή πρωτεΐνες, που ανταποκρίνονται στην τάση αντικατάστασης γευμάτων, προϊόντα «καθαρής ετικέτας» με όσο το δυνατόν λιγότερα συστατικά, καθώς και χυμοί φρούτων με μειωμένη περιεκτικότητα σε ζάχαρη.
Αυτό ακολουθεί τη στροφή του κλάδου των μη ανθρακούχων και ανθρακούχων ποτών προς προϊόντα με χαμηλές ή μηδενικές θερμίδες, με την κατηγορία αυτή να αντιπροσωπεύει πλέον κατά μέσο όρο το 24% των πωλήσεων στην Ευρώπη και περισσότερο από 40% σε ορισμένες αγορές.
Ο χυμός λαχανικών περιέχει περίπου το ένα τέταρτο της ζάχαρης που περιέχει ο χυμός πορτοκαλιού, επομένως η ανάμειξή του με άλλους χυμούς μπορεί να μειώσει τη συνολική περιεκτικότητα σε ζάχαρη. «Βλέπουμε τους χυμούς λαχανικών να γίνονται ολοένα και πιο δημοφιλείς, ενώ η στροφή από τις μεμονωμένες γεύσεις προς τους συνδυασμούς αποτελεί μια τάση που κερδίζει έδαφος», λέει ο Collins..
Οι παραγωγοί μη ανθρακούχων ποτών αναδιαμορφώνουν επίσης τις συνταγές τους, με στόχο τη μείωση της περιεκτικότητας σε ζάχαρη. Παράλληλα, έχουν στραφεί στη μείωση του μεγέθους των μερίδων και έχουν λανσάρει μια σειρά νέων προϊόντων με έμφαση στην υγεία, όπως παγωμένα τσάγια και νερά με γεύσεις, λέει ο Hodac.
Κλιματική αλλαγή και προκλήσεις σχετικά με το νερό
Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει ολοένα και περισσότερο τον κλάδο των χυμών και των νέκταρ, καθώς τυφώνες πλήττουν τις περιοχές καλλιέργειας πορτοκαλιών στη Φλόριντα και την Καραϊβική, ενώ οι καλλιεργητές στην Κεντρική και Νότια Αμερική, την Καλιφόρνια και άλλες περιοχές αντιμετωπίζουν τις επιπτώσεις της ξηρασίας. Ο Dutt αναφέρει ότι η μεταβαλλόμενη κλιματική κατάσταση έχει επηρεάσει και τους αγρότες στην πατρίδα του, την Ινδία.
«Κατάγομαι από την αγροτική περιοχή της Ινδίας και οι αγρότες εκεί δεν είναι ευχαριστημένοι, γιατί βρέχει όταν δεν θα έπρεπε να βρέχει και επικρατεί ξηρασία όταν κανονικά θα έπρεπε να βρέχει».
Ο Collins αναφέρει ότι και οι μεγάλοι καλλιεργητές συνειδητοποιούν ολοένα και περισσότερο το υδατικό τους αποτύπωμα. «Θα λάβουν μέτρα για να περιορίσουν την κατανάλωση νερού, αξιοποιώντας φυσικές πηγές νερού και εφαρμόζοντας έξυπνες τεχνολογίες άρδευσης».
Το νερό αποτελεί βασικό συστατικό για τον κλάδο των μη ανθρακούχων ποτών, καθώς αντιπροσωπεύει περίπου το 90% της σύνθεσης ενός ροφήματος. Ο Hodac αναφέρει ότι η αποδοτική χρήση, η μείωση της κατανάλωσης, η εξοικονόμηση και η προστασία των υδάτινων πόρων αποτελούν βασικές προτεραιότητες εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια, με εμβληματικά έργα όπως ο καθαρισμός του Δούναβη. «Οι παραγωγικές μονάδες στοχεύουν στη βελτιστοποίηση της χρήσης νερού και στην κατάλληλη επεξεργασία των απόνερων. Αρκετές από τις εταιρείες-μέλη μας αναπληρώνουν σημαντικό ποσοστό του νερού που χρησιμοποιούν, με ορισμένες να έχουν επιτύχει ποσοστό έως και 100% το 2018. Τα απόνερα από διαδικασίες παραγωγής, όπως η ψύξη και το ξέπλυμα, επαναχρησιμοποιούνται επίσης εσωτερικά για τον καθαρισμό φορτηγών και δαπέδων».
Αυξανόμενες απαιτήσεις για βιωσιμότητα
Καθώς ορισμένες χώρες αρχίζουν πλέον να λαμβάνουν πιο αποφασιστικά μέτρα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, οι παραγωγοί θα δέχονται ολοένα μεγαλύτερη πίεση να μειώσουν την κατανάλωση ενέργειας και νερού, να χρησιμοποιούν λύσεις πιο βιώσιμης συσκευασίας και να περιορίσουν την ενέργεια που καταναλώνεται για τη μεταφορά.
Το πρώτο από αυτά -η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και νερού- μπορεί να επιτευχθεί μέσω επενδύσεων σε νέες τεχνικές επεξεργασίας.
Ο Dutt προβλέπει ότι οι παραγωγοί χυμών, νέκταρ και μη ανθρακούχων ποτών θα βρεθούν αντιμέτωποι με ολοένα αυστηρότερους κανονισμούς, οι οποίοι θα τους υποχρεώνουν να μειώσουν τη χρήση ενέργειας ή να αντιμετωπίσουν υψηλά πρόστιμα. Και εκτιμά ότι η πίεση από τους καταναλωτές, η οποία σήμερα επικεντρώνεται κυρίως στη συσκευασία και στις διαδικασίες καλλιέργειας, θα αρχίσει να επηρεάζει και τη χρήση ενέργειας και νερού στην παραγωγή.
«Αν, ως παραγωγός, δεν κάνετε κάτι για να αντιμετωπίσετε αυτό το ζήτημα ή δεν δείχνετε ότι λαμβάνετε μέτρα, οι καταναλωτές δεν θα έχουν θετική εικόνα για την εταιρεία σας. Και αυτό μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην ικανότητά σας να δραστηριοποιείστε στις αγορές του μέλλοντος».
Καθώς το μεγαλύτερο μέρος των φρούτων παράγεται στις τροπικές περιοχές, μακριά από τις μεγαλύτερες αγορές, ο κλάδος θα δυσκολευτεί να μειώσει τις ανάγκες του για μεταφορές. Ωστόσο, ο αντίκτυπος των λεγόμενων «food miles» στο συνολικό αποτύπωμα άνθρακα των φρούτων είναι μικρότερος απ’ ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι, καθώς τα φρούτα και τα λαχανικά που καλλιεργούνται σε θερμοκήπια στην Ευρώπη και καταναλώνονται εκεί συχνά έχουν μεγαλύτερο αποτύπωμα άνθρακα από εκείνα που καλλιεργούνται στις τροπικές περιοχές και εισάγονται διά θαλάσσης.
Ο Hodac αναφέρει ότι τα μέλη της οργάνωσής του επικεντρώνονται στη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας, στην εξοικονόμηση και στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, όπου αυτό είναι δυνατό. «Οι εκπομπές CO₂ έχουν μειωθεί κατά το ήμισυ σε πολλές μονάδες παραγωγής και εμφιάλωσης κατά την τελευταία δεκαετία, χάρη στη χρήση τεχνολογιών υψηλής ενεργειακής απόδοσης στις εγκαταστάσεις, καθώς και στα συστήματα ψύξης και διανομής».
Τοπικοί ήρωες
Η προτίμηση για τοπικά προϊόντα εξαπλώνεται από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ σε άλλες αγορές, και όχι μόνο για περιβαλλοντικούς λόγους. Για παράδειγμα, οι Ινδοί καταναλωτές επιθυμούν πλέον τοπικά συστατικά, όπως ο κουρκουμάς και ο καρπός kokum, στα μείγματα χυμών τους.
Οι παραγωγοί χυμών δέχονται επίσης πιέσεις να διασφαλίζουν ότι τα φρούτα που χρησιμοποιούν προέρχονται από υπεύθυνες πηγές σύμφωνα με τους κανόνες δεοντολογίας. Δεκατρείς από τους μεγαλύτερους παραγωγούς, παράγοντες ανάμειξης και εμφιαλωτές χυμών στον κόσμο έχουν δεσμευτεί να χρησιμοποιούν έως το 2030 αποκλειστικά χυμούς από 100% βιώσιμες πηγές, στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας για τη Βιώσιμη Παραγωγή Χυμών, η οποία αναπτύχθηκε από την IDH, μια μη κυβερνητική οργάνωση που προωθεί το βιώσιμο εμπόριο.
Ο Hodac αναφέρει ότι παρατηρεί μια παρόμοια τάση και μεταξύ των παραγωγών μη ανθρακούχων ποτών. «Δεν αφορά μόνο τις τοπικές γεύσεις, αλλά και το κατά πόσο τα προϊόντα σας πληρούν συγκεκριμένες απαιτήσεις βιωσιμότητας. Παρατηρείται μια έντονη στροφή προς τα βιολογικά και οργανικά τρόφιμα, και αυτή είναι μια τάση που βλέπουμε επίσης στον κλάδο των μη ανθρακούχων ποτών».
Ο Dutt εκτιμά ότι η ζήτηση αυτή θα ενταθεί κατά την επόμενη δεκαετία. «Πιστεύω ότι οι δύο βασικές τάσεις που οδηγούν αυτή τη στροφή στον κλάδο των χυμών είναι, πρώτον, η υγεία, σε σχέση με τη ζάχαρη, και, δεύτερον και σημαντικότερο, η βιωσιμότητα και η ιχνηλασιμότητα που απαιτούν οι καταναλωτές».
Αν οι παραγωγοί ποτών συνεχίσουν να είναι τόσο δημιουργικοί όσο είναι σήμερα, αυτοί οι αρνητικοί τίτλοι θα αρχίσουν να ξεθωριάζουν.
Ενδιαφέρεστε για τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες βιωσιμότητας που αντιμετωπίζει ο κλάδος των χυμών, των νέκταρ και των μη ανθρακούχων ποτών; Ακούστε τα νέα μας podcast – Juicecast!
Ορισμένα βασικά στοιχεία:
Το 2017, οι Αμερικανοί κατανάλωναν μόλις 20 λίτρα χυμού τον χρόνο4. Αυτό είναι το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 50 ετών.
Ο τομέας των μη ανθρακούχων ροφημάτων σημειώνει καλύτερες επιδόσεις από τον κλάδο των χυμών, με τα έσοδα να αναμένεται να καταγράψουν σύνθετο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 5% παγκοσμίως κατά την περίοδο 2020-20235. Η ετήσια ανάπτυξη της τάξης του 8% στην Κίνα αντισταθμίζει τη χαμηλότερη ανάπτυξη, της τάξης του 1,7% και 2,6%, στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, αντίστοιχα.
Η παραγωγή χυμού απαιτεί ιδιαίτερα μεγάλες ποσότητες νερού. Σύμφωνα με τη Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ (US Geological Survey), απαιτούνται 50 λίτρα νερού για την καλλιέργεια ενός μόνο πορτοκαλιού, αλλά 200 λίτρα για την παραγωγή ενός μόνο ποτηριού χυμού πορτοκαλιού6.
Σημείωση του συντάκτη: Οι προβλέψεις αυτές διατυπώθηκαν πριν από την κρίση του κορωνοϊού και δεν λαμβάνουν υπόψη τις πιθανές μακροπρόθεσμες οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας.
Παραπομπές:
1. https://www.statista.com/outlook/20030000/117/juices/china Πηγή: Ιανουάριος 2020
2. https://www.bloomberg.com/opinion/articlees/2019-09-27/american-shoppers-spurn-orange-juice-for-for-fresh-fruit Πηγή: Ιανουάριος 2020
3. https://www.statista.com/outlook/20030000/102/juices/europe Πηγή: Ιανουάριος 2020
4. https://www.statista.com/statistics/257149/per-capita-consumption-of-fruit-juices-in-the-us/ Πηγή: Ιανουάριος 2020
5. https://www.statista.com/outlook/20020200/100/non-carbonated-soft-drinks/worldwide Πηγή: Ιανουάριος 2020
6. https://water.usgs.gov/edu/activity-watercontent.php Πηγή: Ιανουάριος 2020