14 Temmuz 2023
Aseptik paketleme: Tek kullanımlık, geri dönüştürülebilir bir çözüm döngüsel ekonomide neden rol oynuyor?
Dünya, paketlemeye ve oluşturduğu atıklara müdahale etmeden döngüsel ekonomiye geçiş yapamaz. Her AB vatandaşı, yılda ortalama 177,2 kg paketleme atığı oluşturur ve 2009-2020 yılları arasında ambalaj malzemelerinin miktarı 13,3 milyon ton artmıştır.
Bu miktarı azaltmanın yollarından biri de yeniden kullanılabilir paketleme kullanmaktır. Bu, giderek popülerleşen bir çözümdür ancak tüm yiyecek ve içeceklere hemen uygulanamaz.
Örneğin süt ürünleri, bitki bazlı içecekler ve bazı meyve suları gibi günlük ürünler söz konusu olduğunda yeniden kullanılabilir paketlemelerde soğuk zincir dağıtım sistemleri kullanmak gerekir. Bu da tüm değer zincirinin yeniden tasarlanmasını gerektirecek ve raf ömrünü kısaltacaktır.[1] Tetra Pak'ta Uzun Ömürlü Paketleme Çözümleri Başkan Yardımcısı olan Francesco Faella, paketleme ikilemine dikkat çekiyor.
"Her AB vatandaşı, yılda ortalama 127 kg gıda ve 177,2 kg paketleme atığı oluşturur."
"AB'nin Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Yönetmeliği (PPWR) önerisinde sunulanlar gibi yeniden kullanım hedeflerinin esnek olması gerekiyor, böylece mantıklı olduğu ve tek kullanımlık geri dönüştürülebilir alternatiflerden daha iyi bir çevresel seçim olduğu durumlarda yeniden kullanılabilir çözümlere yatırım yapmak mümkün olabilir. Örneğin, kağıt bazlı aseptik içecek kartonları, bozulabilir gıdaların bile aylarca güvenli ve erişilebilir kalmasına yardımcı olur. Ayrıca gerekli altyapının olduğu yerlerde geri dönüştürülebilirler." diyor Francesco.
Tek kullanım ve güvenlik arasında gerekli bir taviz
Çok fazla paketleme israf ediliyor ve bu durumla toplu olarak başa çıkmamız gerekiyor. Ayrıca çok fazla gıda da israf ediliyor. Dünya genelinde üretilen gıdaların üçte biri halihazırda kayboluyor veya israf ediliyor, bu da dünyadaki sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 8'ine karşılık geliyor. Yalnızca AB'de her bir vatandaş yılda ortalama 127 kg gıda israf ediyor.[2]
"Aseptik proses ve paketleme çözümleri, gıdaların raf ömrünü uzatır ve gıdanın bir yıla kadar güvenli kalmasını sağlar. Ayrıca koruyuculara veya soğutmaya gerek olmadan ürünün rengini, tadını, dokusunu ve besin değerini korumaya yardımcı olabilir. Buna karşılık, aseptik olmayan çözümler, bozulabilir yiyecek ve içeceklere yönelik bir ila dört haftalık [1] daha kısa bir raf ömrü sunar." diye ekliyor Francesco.
"Aseptik paketleme, raf ömrünü uzatabilir ve gıdayı koruyucular veya soğutmaya gerek duymadan bir yıla kadar güvende tutmaya yardımcı olur."
Aseptik paketlemenin sunduğu uzun raf ömrü, gıdanın bozulma olasılığı çok daha az olduğu için gıda israfını azaltmaya yardımcı olur. Ayrıca gıdaya erişimi artırmaya da yardımcı olur. Soğuk zincirin gerekmemesi, uzak bölgelerde yaşayan insanların bozulabilir sıvı gıdalardan yararlanabileceği, dengeli ve sürdürülebilir beslenme düzenlerine erişimlerinin artacağı anlamına gelir.
Doğru aseptik proses teknolojisi, daha az atık ile daha fazla besleyicilik sağlamak için üreticilerin ham maddelerden daha fazla yararlanmasını sağlayabilir ve atılan yan ürün sayısını azaltır.
"Gıda üretiminin artıklarını katma değerli malzemelere dönüştürmek için müşteriler ve iş ortaklarıyla sürekli iş birlikleri gerçekleştiriyoruz. Bunun örneklerinden biri de müşterilerimizle geliştirdiğimiz tam fasulye prosesi çözümüdür. Püre haline getirilmiş soya fasulyesinin istenmeyen bir kısmını toplayıp, soya sütü gibi nihai ürünleri daha kremsi hale getirmeye yardımcı olan okarayı elde ediyoruz." diyor Francesco.
İçecek kartonu sektörü, geri dönüşüm oranının %50'nin üzerinde olduğu AB'deki içecek kartonu geri dönüşümü kapasitesini artırmaya çalışıyor.
Yeniden doldurulabilen mi, geri dönüştürülebilen mi? İkisi için de olanak var
Günümüzde, gıda güvenliğinden ödün vermeden aseptik içecek kartonlarını yeniden kullanılabilir karton gibi değerlendirmek mümkün değildir. Ancak yeniden doldurulamasa da karton ambalajlar gerekli altyapının bulunduğu yerlerde geri dönüştürülebilir. Ayrıca birçok AB üreticisi için popüler bir seçimdir: AB'de satılan sütlerin dörtte üçü içecek kartonlarında paketlenir ve aynı durum meyve sularının neredeyse üçte ikisi için de geçerlidir.
"Günümüzde karton ambalajlar, atık yönetimi ve doğru geri dönüşüm altyapısının mevcut olduğu yerlerde uygun ölçekte toplanıp geri dönüştürülüyor. Örneğin, AB'de %50'nin üzerinde bir geri dönüşüm oranına sahibiz." diyerek bu durumu vurguluyor Francesco.
İçecek kartonu sektöründe, AB'deki içecek kartonu geri dönüşüm kapasitesi artırılmaya çalışılıyor. Şu ana kadar yaklaşık 200 milyon € yatırım yapıldı ve 2027'ye kadar 120 milyon € daha yatırım yapılması planlanıyor. Tetra Pak da yılda 100 milyon € yatırım yapıyor ve kartonların çevresel ayak izini daha da azaltmak için önümüzdeki 5-10 yılda yatırım yapmaya da devam edecek. Bu, basitleştirilmiş bir yapı ve daha fazla yenilenebilir içerikle yapılan paketlerin geliştirilmesini de kapsıyor.
"İçecek kartonu geri dönüşümü dünya genelinde önemli farklılıklar gösteriyor, ancak bu durumu tersine çevirmek istiyorsak iş birliği yapmamız gerekiyor. Örneğin, Polonya'da içecek kartonlarının geri dönüşüm kapasitesini üç katına çıkarmak için Stora Enso ile ortak yatırım yaptık. Bu yıl Mayıs ayından itibaren faaliyette olan yeni hat ile Macaristan, Slovakya, Çek Cumhuriyeti, Letonya, Estonya ve Litvanya gibi komşu ülkelerden gelen içecek kartonlarını da geri dönüştürmek mümkün." diyor Francesco.
"Hem yeniden kullanılabilir hem de tek kullanımlık geri dönüştürülebilir paketleme seçenekleri, döngüsel bir ekonomide bir role sahip. Ancak gıda güvenliği, bu denklemin önemli bir parçası olmalıdır."
Çözüm mükemmel olmasa da, hedef eksiksiz bir sistem oluşturmaktır
Her gün ilerleme kaydedilse de mükemmel bir çözüm yoktur. Francesco'ya göre bu, yeniden kullanılabilir ambalajlar ile geri dönüştürülebilir, tek kullanımlık ambalaj seçenekleri arasında doğru dengeyi bulmakla ilgili.
"Hem yeniden kullanılabilir hem de tek kullanımlık geri dönüştürülebilir paketleme seçeneklerinin döngüsel ekonomide oynayacağı bir rol var. Ancak gıda güvenliği bu denklemin önemli bir parçası olmalı. Geleceğe yönelik paketleme çözümleri ararken bozulabilen sıvı gıdalara yönelik özel proses ve paketleme ihtiyaçlarının göz önünde bulundurulması gerekiyor, bu sayede AB vatandaşlarının yeterli, güvenli ve besleyici gıdaya erişmeye devam etmelerini sağlayabiliriz." diyerek sözlerini tamamlıyor Francesco.
Bozulabilen gıdaları güvenli ve erişilebilir hale getirmeye yardımcı olmak için aseptik teknoloji ve paketleme hakkında daha fazla bilgi edinmek ister misiniz? Devamını buradan okuyun.
[1] Rysstad and Kolstad (2006). Extended shelf life milk-advances in technology
[2] Williams, Lindström, Trischler, Wikström and Rowe (2020). Avoiding food becoming waste in households - the role of packaging in consumers’ practices across different food categories, Journal of Cleaner Production
Dünyamızdan diğer hikayeler
