Yeterli gıdaya erişim, Birleşmiş Milletler tarafından da belirtildiği üzere temel bir insan hakkıdır ve diğer haklardan yararlanabilmek için hayati öneme sahiptir1. Gıda değer zincirleri insanlara bağlı olsa da, dünya genelinde çalışan hakları hâlâ baskı altında bulunuyor. 2025 Küresel Haklar Endeksi2 rakamları, dünya genelinde ülkelerin %80'inin çalışanların ücret konusunda toplu pazarlık yapma hakkını reddettiğini, %45'inin ifade veya toplanma özgürlüğünü reddettiğini ya da kısıtladığını gösteriyor.
Zorla çalıştırma ve çocuk işçiliği de ciddi bir sorun olmayı sürdürüyor. Uluslararası Çalışma Örgütü'ne (ILO) göre, dünya çapında 27 milyon kişi zorla çalıştırılıyor3 ve hem ILO hem de UNICEF, dünya çapında 160 milyon çocuğun çocuk işçiliği yaptığını tahmin ediyor.4 Ayrımcılığı önleyip azaltmak ve kapsayıcı bir iş ortamı yaratmak ise sosyal sürdürülebilirliğin önemli unsurları olmaya devam ediyor.
![]()

İnsanlar ve doğa üzerindeki etkiler arasında da bir karşılıklı bağımlılık bulunuyor; hassas gruplar ve topluluklar biyolojik çeşitlilik kaybı ve kirlilik gibi iklim ve doğa kaynaklı etkilerden orantısız bir şekilde etkilenebiliyor. Bu bağlamda, insan hakları ve çevresel özen yükümlülüğü ile ilgili düzenlemeler dünya genelinde giderek artıyor. Gıdaya erişimin de Sosyal Sürdürülebilirlik ve insan haklarıyla yakından ilişkisi bulunuyor.
Gıda Sistemleri sayfamızda bu konuyla ilgili daha fazla bilgi bulabilirsiniz.
|
|
|
|
|
|
| Adil çalışma koşulları | Zorla çalıştırmanın önlenmesi | İş sağlığı ve güvenliği (İSG) | Toplum sağlığı ve geçim kaynakları | Çocuk güvenliği ve gelişimi | Tüketici sağlığı ve güvenliği |
1 İnsan hakları, yalnızca insan olarak var olduğumuz için sahip olduğumuz haklardır. Hiçbir devlet tarafından verilmezler. Bu evrensel haklar; milliyet, cinsiyet, ulusal veya etnik köken, renk, din, dil ya da başka herhangi bir statüden bağımsız olarak hepimizin doğuştan sahip olduğu haklardır. Bunlar, en temel hak olan yaşam hakkından gıda, eğitim, çalışma, sağlık ve özgürlük hakkı gibi hayatı yaşanmaya değer kılan haklara kadar uzanır. Kaynak: OHCHR, https://www.ohchr.org/en/what-are-human-rights.
2 Kaynak: Uluslararası Sendikalar Konferansı, https://www.ituc-csi.org/global-rights-index.
3 Kaynak: Uluslararası Çalışma Örgütü, https://www.ilo.org/topics-and-sectors/forced-labour-modern-slavery-and-trafficking-persons.
4 2021, kaynak: Unicef, https://www.unicef.org/press-releases/child-labour-rises-160-million-first-increase-two-decades.
5 Riskli ortamlar şunu ifade eder: “Çöp sahalarında atık toplayıcılar tehlikeli koşullarda çalışır, potansiyel olarak tehlikeli maddelere ve zehirli dumanlara maruz kalır, kişisel koruyucu ekipman eksikliği çeker ve ağır makine ve araçlardan kaynaklanan ciddi yaralanma riski altındadır.” Kaynak: Fair Circularity Initiative (Adil Döngüsellik Girişimi), https://faircircularity.org/fair-circularity-principles/.